والیبال در سال 1895 میلادی مطابق با ۱۲۷۴ هجری شمسی توسط ویلیام جی. مورگان مدیر تربیت بدنی انجمن جوانان مسیحی امریکا Y.M.C.A در شهر هولیوک ایالت ماساچوست این کشور ابداع گردید. در ابتدا، والیبال مینتونت نام داشت.
در سال ۱۹۱۶ انجمن جوانان مسیحی Y.M.C.A و انجمن ملی ورزشهای دانشگاهی امریکا(NCAA ) قوانین والیبال را تدوین کردند. به مرور زمان والیبال در سراسر امریکا رواج یافت و قوانین مربوط به آن کامل تر و فراگیر تر گردید.
فدراسیون بین المللی والیبال (FIVB) در سال ۱۹۴۷ در فرانسه تأسیس گردید و پل لیپود به عنوان اولین رئیس آن انتخاب شد. اکنون حدود ۲۲۰ کشور عضو FIVB هستند، و مقر FIVB نیز اکنون در سوئیس قرار دارد.
اولین دوره مسابقات قهرمانی جهان، مردان: سال ۱۹۴۹ پراگ، چکسلواکی
اولین دوره مسابقات فهرمانی جهان، زنان: سال 1952مسکو، شوروی سابق
ورود والیبال به المپیک: سال ۱۹۶۴ ، المپیک توکیو، ژاپن
اولین دوره مسابقات جام جهانی مردان: سال ۱۹۶۵ لهستان
اولین دوره مسابقات جام جهانی زنان: سال ۱۹۷۳ اروگوئه
ورود والیبال ساحلی به المپیک: سال ۱۹۹۶، المپیک آتلانتا، امریکا
ورود والیبال به ایران: سال ۱۲۹۹ و توسط میرمهدی ورزنده
تأسیس فدراسیون والیبال ایران: سال ۱۳۳۶ به ریاست امیر عباس امین
عضویت ایران در FIVB: سال ۱۳۳۷ مطابق با ۱۹۵۹ میلادی
رؤسای FIVB از ابتدا تا کنون: پل لیپود، فرانسه (۱۹۴۷ تا ۱۹۸۴)، روبن آکوستا، مکزیک ( ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۸)، ژی هونگ وی، چین ( ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲)، آری گراسا، برزیل ( ۲۰۱۲ تا کنون).
رئیس فعلی فدراسیون والیبال ایران: محمد رضا داورزنی
کل اعضای FIVB: ۲۲۰ عضو : آسیا ۶۵ عضو، اروپا ۵۵ عضو، افریقا ۵۳ عضو، امریکای مرکزی و شمالی ۳۵ عضو، امریکای جنوبی ۱۲ عضو.
درباره بازی والیبال
والیبال ورزشی است که به وسیله دو تیم و در زمینی که به وسیله تور به دو قسمت مساوی تقسیم شده، بازی می شود. والیبال ورزشی است که در آن بازیکنان با پاها جابهجا میشوند، با دستها به توپ ضربه میزنند، و با فکر بازی میکنند.
در والیبال هر تیم می تواند در زمین خود ۳ بار با توپ تماس داشته باشد و هدف اصلی فرود آوردن توپ در زمین مقابل میباشد، تیم مقابل نیز میخواهد از فرود توپ در زمین خود جلوگیری کند. الگوی رایج بازی والیبال ارسال با ساعد (دریافت اول)، پاس دادن با پنجه و آبشارزدن می باشد. توپ با زدن سرویس وارد بازی می شود. تیم ها همینطور می توانند با انجام دفاع روی تور در برابر آبشار حریف، جلوی توپ را هنگام عبور از روی تور بگیرند. تماس با توپ در دفاع روی تور که منجر به ورود توپ به زمین مدافع گردد به عنوان یکی از ۳ تماس مجاز تیم محسوب نمی شود.
امروزه والیبال در جوامع بسیار فراگیر شده است که به خاطر سازگار بودن نحوه بازی والیبال با شرایط مختلف و انعطافپذیری تعداد بازیکنان، ابعاد زمین و ارتفاع تور میباشد. پیر و جوان، زن و مرد، با هر تعدادی که باشند میتوانند با تجهیزات کمی والیبال بازی کنند. والیبال را می توان در سالن ورزشی، روی چمن، روی شن در ساحل، در پارک و … بازی کرد.
وضعیت عمومی هر تیم در بازیهای رسمی:
- حداکثر ۱۲ بازیکن برای هر تیم( ۶ بازیکن درون زمین، ۶ بازیکن جایگزین، حداکثر ۲ لیبرو که فقط یکی از آنها میتواند هم زمان درون زمین باشد.). در بعضی از مسابقات، مانند لیگ جهانی، تیمها میتوانند از ۱۴ بازیکن استفاده کنند.
- ۴ نفر کادر فنی( سرمربی، ۳ نفر کمک مربی)
- ۲ نفر کادر پزشکی( پزشک و فیزیوتراپیست)
گروه داوری:
- ۲ داور اصلی(داور اول و داور دوم)
- ۴ داور خط
- یک نویسنده و یک کمک نویسنده، یک نفر مسئول تابلوی امتیازات
- یک داور ذخیرهی داوران اصلی؛ یک داور، ذخیرهی داوران خط
ارتفاع تور:
- مردان: ۲۴۳ m
- زنان: ۲۲۴ m
توپ: توپ از چرم یا الیاف مصنوعی که درون آن لایه ی لاستیکی بادکنک مانندی قرار دارد، درست شده است.
- محیط توپ: ۶۵-۶۷ cm
- وزن: ۲۶۰-۲۸۰ gr
- فشار درونی: ۳۰۰-۰.۳۲۵ kg/cm²
سیستم امتیازدهی:
- هر تیم که ۳ ست را ببرد برنده بازی است.
- هر تیم که به امتیاز ۲۵ برسد( در ست ۵ ام باید به امتیاز ۱۵ برسد.) برنده ست میشود، به شرطی که حداقل ۲ امتیاز از حریف بالاتر باشد، وگرنه بازی تا جایی ادامه مییابد که این اختلاف دو امتیازی به وجود آید.
- هر تیم میتواند ۲ وقت استراحت درخواست کند که هر کدام ۳۰ ثانیه هستند.
- در بازیهای رسمی ۲ وقت استراحت فنی در امتیازات ۸ و ۱۶ برای هر دو تیم در نظر گرفته شده است که هر کدام ۱ دقیقه هستند.
خط عقب: منطقه توپگیری یا دفاع داخل زمین. بازیکن خط عقب فقط زمانی میتواند از ارتفاعی بالاتر از تور آبشار بزند که از پشت خط 3متر جهش کرده باشد. مناطق ۱، ۵ و ۶ منطقهی عقب یا خط عقب محسوب میشوند.
خط جلو: منطقه حمله و دفاع روی تور. جایی که در اکثر مواقع حمله از آنجا انجام می شود. فقط بازیکنان منطقه یا خط جلو میتوانند در دفاع روی تور شرکت کنند. مناطق ۲، ۳ و ۴ منطقهی جلو یا خط جلو محسوب میشوند.
چرخش:
- هرگاه وظیفه زدن سرویس به یک تیم منتقل شد، بازیکنان آن تیم باید یک منطقه در جهت عقربههای ساعت چرخش انجام دهند. بلافاصله پس از اینکه توپ وارد بازی شد، تمام بازیکنان میتوانند آزادانه منطقه خود را در زمین انتخاب کنند و جابجا شوند. یک تیم معمولاً هر ست را با قراردادن بازیکنان تخصصی در هر یک از ۶ منطقه زمین آغاز میکند.
معمولاً در آغاز هر ست پاسور در منطقه ۱، مهاجم پشت خط زن در منطقه ۴، دو مدافع میانی در منطقه ۳ و ۶، دو مهاجم کناری یا دریافت کننده-مهاجم در منطقه ۲ و ۵ قرار می گیرند.
